Bạn sẽ được trực tiếp thực hành để làm quen với việc chạy Python lần đầu tiên, các "giỏ đựng" dữ liệu như biến, danh sách (list), từ điển (dictionary), các cấu trúc điều khiển luồng như câu lệnh điều kiện, vòng lặp, hàm, và cả cách đọc lỗi (traceback).
S3-01 Bắt đầu với Python: Trò chuyện với máy tính
Python là ngôn ngữ gần gũi với ngôn ngữ con người nhất, nên rất phù hợp để "đọc mã do AI viết". Lệnh đầu tiên `print` chính là "miệng của máy tính" dùng để in chữ lên màn hình. Chúng ta sẽ hiển thị tên và lời chào của mình, sau đó thay đổi chữ để xác nhận kết quả đầu ra thay đổi như thế nào.
S3-02 Biến và kiểu dữ liệu: Những chiếc hộp có dán nhãn để chứa giá trị
Biến là chiếc hộp có dán nhãn, còn kiểu dữ liệu là loại giá trị (chữ cái, số nguyên, số thập phân, đúng/sai). Đối với máy tính, số 21 và chữ ‘21’ hoàn toàn khác nhau, vì vậy hãy tập thói quen kiểm tra loại dữ liệu bằng hàm type().
S3-03 Danh sách (List): Chiếc hộp một hàng chứa các giá trị nối tiếp nhau
Danh sách (list) giống như một khay trứng có nhiều ngăn. Điểm mấu chốt là chỉ số (index) bắt đầu từ 0 và -1 là vị trí cuối cùng. Hãy tự mình chạy thử các hàm len (đếm số lượng) và append (thêm vào).
S3-04 Dictionary: Tủ đồ lấy ra bằng nhãn tên
Nếu danh sách (list) lấy giá trị bằng số thứ tự, thì từ điển (dictionary) lấy giá trị bằng những nhãn dán (key) có ý nghĩa. Vì sử dụng tên thay cho số nên mã nguồn trở nên dễ đọc hơn hẳn. Hãy nắm bắt sự khác biệt: "Danh sách là số, từ điển là tên".
S3-05 Đọc câu lệnh điều kiện: Nếu thế này, hãy làm thế này
Câu điều kiện giống như đèn giao thông, quan sát tình huống để lựa chọn ngã rẽ. Python sử dụng khoảng thụt đầu dòng để đánh dấu các khối mã, nếu thụt lề sai thì cách hoạt động sẽ thay đổi. Thực hành ‘dự đoán kết quả trước khi chạy’ thông qua việc xếp loại dựa trên điểm số.
S3-06 Đọc vòng lặp: Từng cái một, cho đến cuối cùng
Vòng lặp là một băng chuyền lấy từng giá trị một để lặp lại cùng một công việc. Cho dù có 100 hay 1000 giá trị, bạn chỉ cần viết công việc cần xử lý một lần duy nhất. Hãy theo dõi bằng mắt quá trình tổng tích lũy được cộng dồn thông qua biến tích lũy.
S3-07 Hàm: Nhóm các chức năng và đặt tên (Hoàn thành tính trung bình)
Hàm số giống như một chiếc máy xay sinh tố, cho trái cây vào sẽ cho ra nước ép. Nó nhận đầu vào và trả về kết quả. 'def' là định nghĩa, 'return' là kết quả. Bằng cách thay đổi chỉ một dòng trong danh sách và xác nhận giá trị trung bình thay đổi, chúng ta sẽ nắm vững khái niệm đầu vào và đầu ra.
S3-08 import và pip: Sử dụng các công cụ do người khác tạo ra
import là việc lấy và sử dụng một hộp công cụ đã được kiểm chứng. Sử dụng statistics để tính trung bình cộng trong một dòng và so sánh với hàm tự tạo. Đối với những công cụ không có sẵn, hãy cài đặt chúng trước bằng pip (cửa hàng ứng dụng).
S3-09 Đọc lỗi: Những dòng chữ đỏ thực chất là những lời hướng dẫn thân thiện
Lỗi không phải là sự khiển trách mà là ‘bản hướng dẫn cho biết vấn đề nằm ở đâu’. Chúng ta sẽ thực hiện ‘vòng lặp gỡ lỗi’ (debugging loop) bằng cách đọc loại lỗi và số dòng trong Traceback, sau đó sao chép toàn bộ và dán vào AI để sửa lỗi. Đây là thói quen quan trọng nhất của bài giảng này.
S3-10 Tổng kết và thực hành nhỏ: Chạy thử một vòng chương trình tính trung bình
Kết nối các khái niệm biến, danh sách, hàm, lặp lại và cách đọc lỗi vào trong một chương trình duy nhất. Khi đọc theo 'luồng' thay vì từng cú pháp riêng lẻ, bạn sẽ thấy được toàn bộ mã nguồn do AI tạo ra. Hoàn thiện chương trình tính trung bình, commit lên Git và kết nối với S2.